Kolagen w kosmetykach – co naprawdę może zrobić dla skóry?

Kolagen w kosmetykach – co naprawdę może zrobić dla skóry?

Kolagen od lat jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych składników kojarzonych z pielęgnacją przeciwstarzeniową. Na opakowaniach kosmetyków pojawiają się obietnice poprawy jędrności, wygładzenia zmarszczek czy „uzupełnienia kolagenu” w skórze.

Czy jednak kolagen zawarty w kremie rzeczywiście może przeniknąć do skóry i zastąpić ten, którego z wiekiem mamy coraz mniej? Odpowiedź jest bardziej złożona – i znacznie ciekawsza niż proste „tak” lub „nie”. :contentReference[oaicite:0]{index=0}

Najpierw oddzielmy marketing od biologii skóry

Kolagen obecny w kosmetyku może być wartościowym składnikiem pielęgnacyjnym, ale jego działanie nie polega na dosłownym „wbudowaniu” nowych włókien kolagenowych w skórę właściwą.

Czym jest kolagen i dlaczego jest tak ważny?

Kolagen to rodzina białek strukturalnych występujących naturalnie w organizmie. W skórze jest jednym z głównych składników macierzy zewnątrzkomórkowej skóry właściwej, gdzie wraz z elastyną i innymi elementami tworzy rusztowanie odpowiadające za strukturę, sprężystość i wytrzymałość skóry.

Z upływem czasu ilość i jakość kolagenu stopniowo się zmniejszają, a proces jego degradacji dodatkowo przyspiesza przewlekła ekspozycja na promieniowanie UV. Efektem jest stopniowa utrata jędrności i elastyczności oraz pojawianie się zmarszczek. 

Czy kolagen z kremu może „uzupełnić” kolagen w skórze?

Nie w taki sposób, jak często sugeruje marketing.

Kolagen nakładany na skórę nie działa jak materiał budowlany, który przenika do skóry właściwej i wypełnia miejsca, w których naturalnego kolagenu zaczyna brakować.

Klasyczna cząsteczka kolagenu jest zbyt duża, aby swobodnie przenikać przez nienaruszoną warstwę rogową naskórka. Jednym z klasycznych punktów odniesienia jest tzw. reguła 500 Daltonów, według której związki o masie powyżej ok. 500 Da mają bardzo ograniczoną zdolność penetracji przez warstwę rogową.

Co zatem robi kolagen stosowany miejscowo?

Jedną z jego najważniejszych funkcji jest wspieranie nawilżenia powierzchni skóry.

Kolagen i jego hydrolizaty mogą tworzyć na powierzchni skóry film, który pomaga ograniczać utratę wody oraz poprawia uczucie gładkości i miękkości.

Jest to jednak zupełnie inny mechanizm niż odbudowanie włókien kolagenowych w skórze właściwej. 

Kolagen a hydrolizowany kolagen – jaka jest różnica?

Hydrolizaty mają mniejszą wielkość, lepszą rozpuszczalność i są łatwiejsze do wykorzystania w formulacjach kosmetycznych. Nie oznacza to jednak automatycznie, że każdy hydrolizowany kolagen dociera aż do skóry właściwej. 

A co z peptydami kolagenowymi?

W kosmetykach coraz częściej wykorzystuje się nie pełne cząsteczki kolagenu, ale krótkie peptydy, czyli niewielkie fragmenty zbudowane z aminokwasów.

Niektóre peptydy pełnią funkcję tzw. peptydów sygnałowych. W badaniach laboratoryjnych mogą oddziaływać na procesy zachodzące w fibroblastach – komórkach odpowiedzialnych m.in. za produkcję elementów macierzy zewnątrzkomórkowej.

Czy istnieją badania dotyczące kolagenu stosowanego bezpośrednio na skórę?

Tak, choć jest ich znacznie mniej niż badań dotyczących doustnych peptydów kolagenowych.

W niewielkim badaniu klinicznym dotyczącym miejscowego stosowania tripeptydu kolagenowego u 22 kobiet po czterech tygodniach obserwowano poprawę parametrów związanych ze zmarszczkami, elastycznością i gęstością skóry.

Kolagen w kosmetyku a produkcja własnego kolagenu

To prawdopodobnie najważniejsze rozróżnienie w całym temacie.

Kosmetyk może zawierać kolagen jako składnik formulacji, ale może także zawierać substancje, których zadaniem jest wspieranie procesów związanych z naturalnym kolagenem skóry.

Nie są to te same mechanizmy.

Dlatego dobry kosmetyk „kolagenowy” nie musi opierać swojego działania wyłącznie na samym kolagenie.

Dlaczego skóra po kremie z kolagenem może wyglądać na jędrniejszą?

Ponieważ wygląd skóry zależy nie tylko od ilości włókien kolagenowych w skórze właściwej.

Dobrze nawodniona warstwa rogowa jest bardziej miękka i gładka, a drobne linie wynikające z przesuszenia są mniej widoczne. Jeżeli kosmetyk poprawia nawilżenie, ogranicza utratę wody i wygładza powierzchnię naskórka, skóra może wyglądać na bardziej napiętą, pełniejszą i gładszą niemal od razu. 

Marine Collagen, Hydrolyzed Collagen, Vegan Collagen – co znaczą te nazwy?

Czy warto stosować kosmetyki z kolagenem?

Tak – pod warunkiem, że wiemy, czego możemy od nich realistycznie oczekiwać.

Kolagen w kosmetyku może być wartościowym składnikiem przede wszystkim wtedy, gdy zależy nam na:

Znacznie ostrożniej należy podchodzić do deklaracji sugerujących, że zwykły krem z kolagenem bezpośrednio odbudowuje utracony kolagen skóry właściwej. 

A co z piciem kolagenu?

To osobny temat i nie należy mieszać go z działaniem kosmetyków.

Hydrolizowane peptydy kolagenowe przyjmowane doustnie przechodzą przez układ pokarmowy, więc ich mechanizm działania jest zupełnie inny. Istnieją badania i metaanalizy wskazujące na poprawę takich parametrów, jak nawilżenie czy elastyczność skóry po suplementacji.

Co naprawdę może zrobić kolagen w kosmetyku?

Kolagen zawarty w kremie nie „wypełnia” skóry nowymi włóknami kolagenowymi.

Może natomiast wspierać nawilżenie warstwy rogowej, tworzyć film ograniczający utratę wody, wygładzać powierzchnię skóry i poprawiać jej miękkość oraz wygląd.

W nowoczesnej pielęgnacji anti-aging liczy się nie jeden „magiczny” składnik, ale cała dobrze zaprojektowana formulacja.

Rodzaj kolagenu, peptydy, składniki nawilżające, ceramidy, antyoksydanty i inne substancje aktywne razem decydują o finalnym działaniu produktu.